The Secret of Breath — Rediscover the sacred rhythm of your breath. Cultivate inner silence that brings clarity, balance, and resilience in daily life.


लेखमाला : गोरक्ष शतक निरूपण

नवनाथांपैकी एक असलेले शंभूजती श्रीगोरक्षनाथ हे एक सिद्धयोगी म्हणून सुपरिचित आहेत. मूलतः भगवान शंकराने पार्वतीला कथन केलेल्या योगमताचाच प्रसार आणि प्रचार त्यांनी आपल्या साहित्यातून केलेला आहे. त्यांच्या अनेक ग्रंथांपैकी एक छोटेखानी परंतु महत्वाचा ग्रंथ म्हणजे गोरक्ष शतक. नावातच निर्देशित केल्याप्रमाणे सुमारे शंभर श्लोकांनी बनलेला हा ग्रंथ "अद्वय आनंद" प्रदान करणाऱ्या योगशास्त्रातील काही महत्वाच्या क्रियात्मक साधना जसे आसन, मुद्रा, प्राणायाम आणि ध्यान यांचे विवरण करतो. या ग्रंथांतील महत्वाच्या श्लोकांचे निरूपण करणारी लेखमाला.

शंभूजती गोरक्षनाथांची कुंडलिनी योगसूत्रे अर्थात -- गोरक्ष शतक

योगमार्गाचे महत्व आणि आवश्यक पात्रता

गोरक्षनाथांचा षडंग योग

चौऱ्यांशी लक्ष जीव योनी आणि तेवढीच योगासने

सतीच्या देहाचे तुकडे आणि भगवान शिव प्रणीत दोन मार्ग

देहातील कामरूप पीठ आणि कामाख्या देवी

नाडी कंद आणि दश नाडी वर्णनम्

प्राणशक्ती जीवाला चेंडू प्रमाणे खेळवते

कुंडलिनी जागृतीला पोषक पाच मुद्रा

गोरक्षनाथांच्या योगमुद्रा -- काही मूलतत्वे आणि साधनोपयोगी गोष्टी

प्रगत स्तरावरील मुद्राभ्यास - महामुद्रा, मूलबंध, उड्डियान, जालंधर, खेचरी

नाडीशोधन प्राणायामाची प्रारंभीक तयारी

नाडीशोधन प्राणायामाचा गोपनीय विधी

गोरक्षनाथांच्या प्राणायामा संबंधी काही महत्वाच्या सूचना

प्रत्याहाराची एक गोपनीय आणि विलक्षण व्याख्या

गुरुमुखी विपरीत करणी द्वारे अमृतपान

विशुद्धी चक्रात अमृतपान करणारा जीवात्मा अमरत्व प्राप्त करतो

गोरक्ष शतकातील पंचमहाभूत धारणा विधी

लेखमाला सुरू आहे. पुढील भाग लवकरच.


लेखक : बिपीन जोशी
बिपीन जोशी हे सॉफ्टवेअर कन्सल्टंट, प्रशिक्षक आणि लेखक असून मायक्रोसॉफ्टच्या वेब डेव्हलपमेंट तंत्रज्ञानात त्यांचे विशेष प्रावीण्य आहे. मायक्रोसाॅफ्टतर्फे त्यांना "मोस्ट व्हॅल्युएबल प्रोफेशनल" या प्रतिष्ठेच्या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे. त्यांनी योगाधिष्ठित जीवनशैलीचा अंगीकार केला असून निवडक साधकांना ते अजपा गायत्री व ध्यान-धारणा यांबाबत मार्गदर्शनही करतात. तंत्रज्ञान आणि योगमार्ग या दोन भिन्न वाटांचा सुवर्णमध्य साधत, ते गेली ३१ वर्षांहून अधिक काळ प्रोग्रामिंग, ध्यान-धारणा, लेखन आणि प्रशिक्षण या क्षेत्रांत सक्रिय आहेत. आपल्या लेखनाद्वारे ते सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंटसोबतच योगविद्या आणि अंतःप्रज्ञेचे सूक्ष्म पैलू स्वतःच्या संकेतस्थळांवरून उलगडतात.

Posted On : 15 January 2024

Protected by Copyscape